Çürükeynesil Tarihi -3

Çürükeynesil Tarihçiği - Bölüm 3

EYNESİ KÖYÜ’NDEN  ÇÜRÜKEYNESİL  VE SAĞLIK KÖYÜ

            Yazılı tarihi kaynaklardan, köyümüzün ilk adının Eynesi olduğunu görüyoruz. “Yine yazılı kaynaklarda Yıldırım Beyazıt’ın seçkin komutanlarından birinin adı, Eyne Subaşı dır. Eyne Subaşı, Eyne Bey olarak da tanınıyordu. Araştırmacı yazarlar, Eyne-Su dan Eynesi’ye ondanda Eynesil’e dönüştüğünü yazmaktalar.” Fakat tarihi yazılı belge gösterememektedirler.

            Yaylalarımızın yakınında bulunan Eynesil Burnu’nun, obalarımızdan (Topucak ve Karaşeyh) görünüşü ile bugünkü Eynesil Burnu İle hemen hemen köyümüzden (Sağlık Köyü) görünüşünün aynı uzaklıkta bulunması akıllara durgunluk verecek cinstendir.

             1800 yılı sonlarında Görele ile Tirebolu kazaları arasında Eynebe tabir edilen yer, Kuğuoğlu Ömer tarafından Görele toprağıdır diye zapt edilince, Eynebe’nin öteden beri Tirebolu toprağı olduğuna karar verildi. 10 Aralık 1800. (Kaynak: Ali BİLİR, Geçmişten günümüze Görele), Eynebe, bu gün neresidir? Araştırmacı tarihçiler, bunu ortaya çıkarmalıdırlar.

             Eynesi Köyü, 1486 yılında Kürtün’e bağlı olduğu halde, Görele Kalesi (Eynesil Boztepe mevkii ), Akçaabat’a bağlı bir ilçedir. Eynesil İlçesi’nin bugünkü merkezi Görele’ye bağlı İshaklı Köyü’nün merkezidir.

             Şükrü ÇOBAN (öğretmen), Çürükeynesil Hakkında, Yeni Giresun Gazetesi 21 Aralık 2010. Bir akşam Salih Gör’le sohbet ederken söz döndü dolaştı Çürükeynesil üzerine geldi. O da herkes gibi Çürükeynesil Köyü’yle Eynesil arasında ki ilişkiyi merak ediyordu. Kim merak etmiyor ki?

             Eynesi adının geçtiği en eski kaynak, 1486 tarihli tahrir defteridir. Eynesi Kürtün Kazası’na bağlı bir köy olarak görünüyor. Bu bilgileri Faruk Sümer’in Tirebolu Tarihi kitabında okuyunca kayıtlarda geçen Eynesi Köyü’nün izini sürdüm. Adı geçen yerlerin Çürükeynesil Köyü obalarına yakın olduğunu anlayınca yanlış iz sürdüğümü düşünerek bıraktım peşini. Şükrü ÇOBAN Öğretmenim, araştırmacıdır. Kendisi Eynesillidir. Görele de öğretmenlik yapmaktadır.

             Şükrü ÇOBAN, Ahmet AÇMAZ’ın Tevrat’ın Türk Evlatları’ adlı kitabını okurken Eyne sözcüğü ilginç bir biçimde yine karşıma çıktı der. Karaim ( Karay ) Türklerinin kullandıkları gün adları Sabat- Cumartesi, Yedep- Pazar, Yedepba- Pazartesi, Orta-Salı, Kan-Çarşamba, Kiçi Eyne-Perşembe, Eyne – Cuma günü. Eyne C Cuma ) pazarı mı? Eyne, Arapçada ‘Nereye’ anlamındadır diye belirtmektedir.

             Cuma Pazarından yola çıkalım. Hasan USTA (merhum 1327-1911- 1984), Büyüklerinden dinlediği. 1796 yılında büyük bir veba salgını olur. O yıllar, şimdi Maksutlu Köyü sınırları içersinde Hacı Baba da her Cuma günü Pazar kurulur. (Hacı Gör öğretmenimin evinin olduğu gıran da kuruluyor olması kuvvetli ihtimaldir) Pazarda, mal, eşya değiş tokuşu yapılır, para yoktur. Veba salgınından sahilde ve civar yerlerde bir sürü insan ölmüştür. Eynesi Köyü’nün kuruluş yeri olan deniz kıyısı andaldır, bataklıktır. Sivri sinekten kaynamaktadır. Hacı Baba da köylüler Cuma günü Pazar kurdukları halde, halk vebaya ( daun) yakalanmayalım diye pazara gelmez olur. Pazara tek tük gelenler ise, sahile indiklerinde pazara gelmeyenlere, niçin gelmediniz sorusu sorarlar. Aldıkları cevap çok ilginçtir. O köyün insanları Çürüdü, öldü. Ne çürümesi, ölmesi be. Bu Cuma günü beş on kişi pazara gelmişti. Halk Veba ya yakalanırız ve ölürüz korkusuyla pazara gelmediğinden Hacı Baba da daha pazar kurulmaz olur. Şükrü ÇOBAN öğretmenimin bulunması gerek dediği Cuma Pazarı Hacı Baba mı dır? Köyümüzün adı, veba salgınından dolayı Eynesi den Çürükeynesil’e dönüşmüştür.

             Rivayet anlatımlarda vardır. Görele kalesinde yaşayanlar, devlete vergi vermez. Padişah donanma gönderir, kaleyi topa tutarlar. Halk civar yerlere dağılırlar. Buraya kadarı resmi kayıtlarda vardır. Bundan sonrası, Padişah vergi vermeyenlerden bir kısım ahaliyi köyümüze sürgün eder, itaatlere uymadığı gerekçesi ile adı Çürükeynesil olsun der. Görele Kalesinden vergi vermediği için sürgün edilenlerin yerleştiği mıntıkaya niçin Çürükeynesil desinler, Çürükgörele derlerdi. Vergi verip, itaat edenlerde bugünkü Eynesil de kalır, orada kalanlara da İyinesil adı verilir. Bu bilgiler rivayete bağlı bilgilerdir. Eynesi Adı, ilk önce yaylamızda daha sonra ilk kurulduğu Çömlekçi Deresi kenarında zaten vardı. Yaylamızdan, oradaki köyünden sahile inen köyümüzün ilk kurucuları bu adı Kürtünde ki yaylamızdan getirmiş olmaları kuvvetli ihtimaldir.

             Ahmet Kaçar Üstadımız da Çörek iyisinden geldiğini büyüklerden dinlediğini belirtmektedir. Bursa da Osmanlı arşivinde ekmeği bol ve güzel anlamında Çörek iyisi isminde olduğunu belirtmektedir.  Köyümüzün kadınlarının saciyek üzerine konan ve altında odun ateşi yakılan saç üzerinde, çok iyi çörek ve devürme ekmek yaptıklarını, ekmeği güzel anlamında Çörek iyisi adını aldığını, zamanla çörek iyisinin Çürükeynesil’e dönüştüğünü büyüklerinden dinlediğini söylese de resmi belgelerde Çörek iyisi adına hiç rastlanılmamıştır. Şayet rastlanılırsa Çürükeynesil Tarihçiğinde yerini alacaktır.

             Yöremizin en eski mektebi Devge Mektebidir. ( Ünlüce İlkokulu ). İlk öğretmeni Selahattin Çetin Temel’dir. Sağlık, Maksutlu ve Haydarlı Köyü öğrencileri buraya okula gitmektedir. Bir gün derste öğretmen, öğrencilerine ödev verir. Herkes köyünün adı nereden geliyor, öğrenip gelecektir. Bahtiyar Erbaş Amca da beşinci sınıf öğrencisidir. Babası Mehmet Amca (Dımalak ), onu Duralu Hüseyin Amca’ya gönderir. (Duralu Hüseyin Amca, Dikmetaş Şehitliğine giderken , büyük ihtiyacım geldi diyerek yol kıyısındaki araziye çöküp, Dikmetaş katliamından kurtulanlardandır. Arzu Ahmet Amcamın anlatımı 1319-1903-07.07.1975 )

             Bahtiyar Amca, Duralu Hüseyin Amca’nın yanına gelir. Duralu Hüseyin Amca, şelek harar onarmaktadır. Morali de bir şeye bozulmuştur. Bahtiyar Amca, babasının selamı olduğunu, öğretmeninin ödev verdiğini, babasının da en yaşlı olarak ona gönderdiğini söyler. Hüseyin Amca, Köyü kuranlara da hocana da başlatma beni der.

             Selahattin öğretmen derste, Devge’ye gelenlerin ilk önce birkaç deve ile geldiklerini bu nedenle Devge adını aldığını, Haydarlı Köyü’nün Haydar Ali den geldiğini, Çürükeynesil Köyü’nün ise, Çarşıda yorgancılık yapan Eynesi Köyü’nden olan bir kişinin yorganları dikerken sürekli iğnesinin kırıldığını, yorgan bağlatmaya gelecek olanlara Eynesi’liye yorgan bağlatacaksan İğneni de götür, onun iğnesi çürük sürekli kırılıyor dan Çürük iynesi ye ordanda Çürükeynesil’e dönüştüğünü öğrencilere anlatmıştır. (Bahtiyar Erbaş anlatımı 2009)

             Köyümüz halkı, sahile inmeden Kürtün’e bağlı Topucak ve Karaşeyh obaları ve obalarımıza yakın köylerde yaşıyorlardı. (Bu yerleşim yerleri ve hangi köyden geldikleri Sülaleler bölümünde yazılmış ve yayınlanacaktır.) O yıllar, yaşamda ev yoktu. Halk, günümüzde Göçerlerin yaşadığı şekilde yaşarlardı. Halkın sahile denize inme ihtiyacı köylülerimizi andal tabir ettiğimiz yere getirdi. Yukarıda bıraktıkları köyleriyle irtibatlarını kesmediler. Köylülerimizin Andal tabir ettiğimiz yerden sıtma hastalığından ve sivri sineklerden kaçarak  bu günkü yerleşim yerlerine çıktıklarını bizim kuşaktan bilmeyen yoktur. Köyümüzün adının 1796 yılında ki veba salgınından, Eynesi den Çürükeynesil’ e dönüşmesi, en doğru olanı gibi görülmektedir. Diğer civar köylerden yaşlı insanların söyleminde ise düğünlerde yaptıkları cıvıklıktan dolayı Çürükeynesil adını aldığıdır. Çürükeynesilden ayrılıp, Yeşilpınar (Tirebolu), Şirinköy (Tirebolu),           Kuzköy (Bulancak), Yayla (Çangeriş) Terme (Samsun) da dahi köyler kuran Çürükeynesil, Ayhan YÜKSEL ve Mehmet FATSA gibi değerli araştırmacı hocalarımız ve yazarlarımızı bekliyor. Çürükeynesilli olanların bildiklerini, eklemek istediklerini yorumlarıyla veya telefonla bildirmeleri tek beklentimdir.

             Çürükeynesil Muhtarımız merhum Osman ÇAKIR ( D: 01.07.1904- Ö: 29.04.1972) zamanında Görele Kaymakamı Fikri ATAYATA hafta sonu köye ziyarete gelir. Köylere de yeni adlar verilmeye başlanmıştır. Yanında Kaymakamlık katibi, Bozcaali den polis memuru merhum Sami DUDU (D: 1916-Ö: 2000) ve bir jandarma askeri vardır. Kaymakam at sırtında gelmiştir. Atı, evin kemer ocağıyla patika yol arasına düşer. Yemekte “muhtar der, şahsım senin köyüne Çürükeynesil adını yakıştıramıyorum. Köyünün maşallah sağlıklı insanları var,  horanı da soluklanmadan oynuyorlar, senin köyünün adı bundan böyle Sağlık Köyü dür.”

             22.04.1940 tarihli köy sınırları tespitinde Devge ile olan sınırımız, Korkmaz, Dobu oğlu granı, Asarlı mevkiinden geçen hattır. Bozcaali ve Haydarlı ile olan sınırımız Kuyu Deresi, Çalış, Haliloğlu Deresi ve Kesebelen den geçen hattır. Maksutlu ile olan sınırımız, Asarlı mevkii, Körgran, Kesebelen’den geçen hattır. Denizle olan sınırımız, Görele Deresinden Kuyu Deresine kadar olan hattır. İmza Çürükeynesil Köyü Muhtarı Osman ÇAKIR, Devge Muhtarı, Bozcaali Muhtarı, Haydarlı Muhtarı, Maksutlu Muhtarı .

             Çürükeynesil Köyü’nün ekli sınır kâğıdı ve krokisi tetkik olundu. İş bu sınır kâğıdında ki hudutlar nizasız çizilmiş olduğundan tapuca ait olduğu deftere tesciline karar verildi. 18.07.1940 Kaymakam Fikri ATAYATA, Mal Müdürü, Tahrirat Katibi, Hükümet Doktoru

             13.08.1940 tarihli evrakla krokiyle Çürükeynesilden ayrılacak Yeşiltepe Köyü’nün sınırları belirlenir. Kemer Köprü’den aşağısı Yeşiltepe olur. Bu günkü Sağlık ve Cillioğlu Sağlık Köyü olarak tescillenir. Maksutlu da Çürükeynesilden ayrılır. Çürükeynesil nüfusu O tarihte 410 kadın, 359 erkek olmak üzere 769 dur. Tapu işlemleri 26.06.1948 tarihine kadar Çürükeynesil adıyla işlem görür. O tarihten sonra Sağlık Köyü adı tapu kayıtlarında yer alır. Cintaşı Mahallesi adıyla yeni mahalle kurma girişimi evrak eksikliği nedeniyle Giresun Valiliğinden geri döner. 02.01.1970 tarih ve 33 sayılı Kaymakam vekili İshak ÖNER imzalı Cillioğlu Mahallesi krokisi valilik makamına gönderilir ve onaylanır. Kandahor, Şıhlı, Maksutlu, Ortamahalle (Sağlık), Cintaşı ve Alacanlı mahalleleri Çürükeynesil Köyü’nün mahalleleri iken ayrı köy ve mahallelere dönüşür. Daha sonra Osmankıranı Tepebaşı’na, Kilise belen ise 2009 kadastrosunda Haydarlı’ya bağlanır. Asarlı Maksutlu da , Abbaslı Sağlık Köyü’ne dahil olur.

             18.07.1940 tarihinde onaylanan Sağlık Köyü Maksutlu sınırı, 2009 yılında geçen köy kadastrosunda zamanın köy muhtarlarının anlaşması sonucu iki köy halkını bilgilendirmeden Maksutlu ile olan sınırımız Camiyanı mahallesi’ndeki Murat Mehmet UĞURLU öğretmenimin evinin bitişiğinde ki obuz olmuş, Maksutlu Köyü sınırları içersinde ki Abbaslı Mahallesi Sağlık Köyü’ne dahil edilmiş, 1940 sınırlarında ki köyümüzün Kesebelen mahallesi ise Haydarlı Köyü’ne dahil edilmiştir. 143 nolu Körgran Haydarlı bağlantı yolu, karşı yakada ki obuza kadar Maksutlu toprağında, obuzdan Alma granı obuzuna kadar Sağlık Köyü toprağında yer almıştır. Sanırım mahalleliler ve sınır planlamacıları mutludurlar. Kadastro ile ilgili ayrı bölüm halinde Köyümün kadastrosu adı altında okunma rekoru kıracak belgeli yazı yazdığımı zamanı gelince sizlerle paylaşacağımı belirteyim.

             Gelecek dördüncü bölümde sülaleler, köyümüze nereden geldiler bölümü yayınlanacaktır. Buraya kadar elinde belgesi ve bilgisi olan her Çürükeynesilli nin, Çürükeynesil Tarihçiğine katılma sorumluluğu olduğunu hatırlatır, tüm Çürükeynesillilere saygılar ve selamlar sunarım.       

 

Ahmet TORUN - Emekli öğretmen

 

Sağlık Köyü - Görele 

Yorumlar   

0 #1 mehmet salih torun 02-10-2014 12:57
Hocam sabırsızlık içerisinde yazı ve araştırmalarınızın devamını bekliyoruz." TORUN" lar ile ilgili rast geldiğim bilgileri facebook sayfasında paylaşıyorum. Çalışmanızda başarı dileklerimle selam ve saygılar sunuyorum.
Alıntı

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile