Çürükeynesil Coğrafyasında Atma Türkü Gelenekleri…

Çürükeynesil muhtarı merhum Çakuru Osman Amca, sohbet sevdalısıdır. Terzi merhum Niyazi Karaahmetoğlu’nun Bozcaali de ki düğününde, Piçoğlu Çürükeynesil konağına gelir. Osman Amca’nın kadehi boştur.

            Kemençe çalamıyum

            Aldılar beni rehin

            Çürkeynesil muhtarı

            Boş duruyor kadehin

türküsünü orada söyleyiverir.

Osman Amca da atma türkü söylerdi.

            Heyledim koyunumu

            Alistıra üstüne

            Yardan bir selam geldi

            Aleyküm baş üstüne.

            Mehmet Civelek Amca ya kemençe çaldırır, “Ördek göle dalda gel, yardan haber alda gel türküsünü” söyletirdi.

             Piçoğlu, Köyde İmanın Hüseyin Amca’nın düğününde horanda kazaren ayağından vurulur.” Uşak horanı bozman” der.

             Ayağım kan akıyor

            Vallahi soru sorman

            Bu yara bişi deği

            Uşak horanı bozman

            Piçoğlu’nun benizi

            Bu yaradan hiç solmaz

            Çürükeynesillinin

            Horanına doyulmaz

            Çürükeynesilliye

            Çalmakla doyum olmaz

            Bi daha ki düğünü

            Bakarsın nasip olmaz

türkülerini söyler.

            Çürükeynesil de bir düğünde Karaman,

             Gökte yıldız yüz altmış

            Yaşmağın pula batmış

            Dulanurum Allah’a

            Seni güzel yaratmış

türküsünü söyler. Bu türküden alınanlar olur. Bir süre düğüne çağırmazlar. Köy düğünlerini  “Havam havalanursun” türküsünün derlemecisi Mehmet Civelek Amca yapar. Bu türkü, Yeşilçam filmlerinin birinin müziği olarak kullanılmıştır. Bu türkü Çürükeynesil kız horanında çalınıp söylenirdi.

             1960 lı yıllar. Karadere de Topçuu Durmuş’un düğününde, Karaman İlyas Hoca’yı karşılar. İki buçuk lira bahşiş alır. Bahşişi aldıktan sonra alnına sürer, “hoş geldiniz “ der. İlyas Hoca, “ A Dayı, çal da dinleyelim.” Karaman çalar, sohbet koyulaşır. İlyas Hoca, “Seni ölünce ilahi ile mi götürelim, kemençeyle mi” der. Karaman, şakayla karışık küfreder ve kemençeyi eline alır, çalmaya başlar.

            Kemençe çalma ile

            Ben dinsiz olur muyum

            Söyle İlyas Hocamız

            Yoksa ben gevur muyum

türküsünü söyler.

             Şairimiz, Üstadımız, Ulu Çınarımız Ahmet KAÇAR’ımız da atma türküde ustaydı. Günümüzde “ Bayrağım ay la yıldız ve Çalsın Davul Kümbet Kümbet” bestelenmiştir. Köydeki bir düğünde horan kurulur.  Horan pür dikkat izlenmektedir. Dikkati kendine çekmeye çalışan birisi muziplik yapmaktadır. Ahmet KAÇAR Üstat:

             Yarimin adı melek

            Yarim giyiyor yelek

            Seyredeceksen seyret

            Rezillik nene gerek

türküsünü söyler.

             Bacısı Ayşe ( merhum ) için sorarlar. “Ayşe hafta sonları köye hiç yanına geliyor mu?“

            Evlerinin önünde

            Baldıran döşürüdüm

            Ayşe gelicek diye

            Onu mu düşünüdüm

türküsünü söyler.

             Osman Kaçar Amca da atma türkü atardı.

            Karşıda görünürsün

            Al yeşil bürünürsün

            Aramızda var dere

            Gemliye erünüsün

            Kapısında mazusu

            Var alnının yazısı

            O benim sevdiceğim

            Hanenin bir kuzusu

türküsünü söylerdi.

             Osman Yayla Amca’nın atma türküsü:

             Aştı geliyu aştı

            Yarin başında keşan

            Ben yine sözümdeyim

            Sen de gocandan boşan

             Asım Amca, dana alışverişi için gittiği bir köyde düğüne rast gelir. Arkadaşları ile mazının yanındaki konakta muhabbet yaparlar. Kemençeci ortada kızlı erkekli horan oynanmaktadır. Erkekler ve kızlar hem oynarlar hem kemençeye türkü söylerler. Kızın birisi atma türküsünü atar:

             Haburadan aşağı

            Vakıt gidelim vakıt

            Tanıyamayum seni

            Kendini bana tanıt

            Asım Amca, türkünün kendine atıldığını varsayar.

            Haburadan aşağı

            Yasim gidelim yasim

            Laubumu sorarsan

            Kırtorun oğlu Asim

türküsünü söyler.

             Arzu kızı Hanife Halam da atma türkü de ustaydı. Askere gidip, şehit düşen eşi Ahmet GÜNAY Amca için:

             Ah yarim, adın Ahmet

            Oldun cemali cennet

            Ölüyorum derdinden

            Eylesene merhamet.

            Ayağın yırtık çarık

            Vardın gittin askere

            Senelerdür Amedim

            Alamadın teskere

            Bizi yalnız bıraktın

            İki hızan bir garı

            Senelerdür dinmedi

            Yüreğimin efgarı 

türküsünü söylerdi. Dibek dibinde Gavlağanın gölgesinde oturan Elmas ERGİN Teyze de :

             Derenin kıyısında

            Su kestim patlıcana

            Ahmedim dulanayım

            Sendeki tatlı cana.

            Tarlaya ektim darı

            Akşam sabah bitecek

            Bir doğramalık tarla

            Hangimize yetecek

            Atıma bineceğim

            Deh edip gideceğim

            İbrahim’in Halil’i

            Kaynata edeceğim

türküsünü söylerdi.

             Kürtün’ün vergi tahsildarları, yaylaların vergisini tahsil etmek için Güvende pazarına gelirler. Çürükeynesilliler, Kemençecileri Kemal CABA ile yaylaları Topucak ve Karaşeyh den Güvende ye gelirler. Horan kurulur, Ayşe KIRTORUN (merhum), da 10-12 yaşlarında çok güzel İnce oyun oynamaktadır. Tahsildarlardan biri 5 para bahşiş verir. Parayı alan küçük Ayşe :

             Darı soyarım darı

            Darının külü sarı

            Beş para bahşiş verdi

            Kürtün’ün tahsildarı

türküsünü söyler.

             Köyümüz kızı, Haydarlı gelini Hidayet Teyzemiz, yeni evlileri yolda öpüşerek yürürlerken görür. Fındık bahçesinden atma türküyü atar;

             Horan oynama ile

            Horan yeri düz olmaz

            Ormanı gözün kör mü

            Yolda karı öpülmez.

            Hidayet teyzemiz, ailenin beşinci ve en şanslı çocuğu olarak dünyaya gelir. Baba merhum Ahmet amca, 1932 li yılların yol parası vergisinden kurtulur.

             Bu yazı, Çürükeynesil Tarihçiğinden bir alıntıdır. Kaynak gösterilerek yayınlanabilir.                          

Yorumla   

#1 Nedim Torun 
2013-02-0121:43:54 Ne incelik! Ne buluş! 
Günümüzde böyle dizeler duymak olası değil. 
Sanırım gittikçe kalınlaşıyoruz!