Çürük Eynesil Coğrafyasında Atma Türkü Gelenekleri-2

Yazan Ahmet Torun   Cuma, 15 Mart 2013

Lazın Abdullah Amca’nın oğlu Ahmet Dülger, 21 yaşında amansız hastalığa yakalanır ve ölür. Geçmiş olsuna gelenlere, hasta yatağında uzanarak:

Gülistan eyledim

Bağrım beyrandır

Çok cefalar çektim

Bu ne devrandır

Ben de sizden ayrı düştüm

Dert oldu bana

Anam ile babam ağlasın

Hep yana yana.

Eşi Pamuğa sevdalı iken:

İstanbul’dan gelirken

Çattım iki hanıma

Ağır usul gelirken

Vardım çıktım yanına.

Atma türkülerini söyler. Çürük Eynesil insanı gelişen olaylar karşısında duygularını atma türkülerle dışa vurarak dile getirmişlerdir. Alamat Gızı Hanife Torun yengemiz, baba evinde iken söylenen türküyü söylerdi.

Ağacın tepesinde

Karatavuk okuyu

Bohçalu’nun gızları

Turşu gibi kokuyu.

Seyit Ali kayıp olur. Bulunduğunu duyan büyük ana Emiş Gör yenge: Gözünüz aydın bulundu mu diyenlere:

Yol üstünde kara kütük

Seyit Ali’yi yitüdük

Tomağan ev yanındaymış

Eve gelsin gebertücük.

Deyiverir.

Davut Uğurlu Amca’nın muhabbet masasında söylediği atma türkü:

Portakal soyamadım

Masaya koyamadım

Ne ısıcak canın var

Gız sana doyamadım.

Mustafa Yayla Hocamızın, Karaşeyh Yaylamızda söylediği atma türkü:

Alaçamın içinde

Bizim Göbül dalaştı

Karaşıh Yaylaları

Al yeşile karıştı.

Daştan Amca, oğul Muzaffer Kırtorun’un sigarasını giysilerinin cebinde bulur. Kapıya çıkarak komşularına duyurur:

Dumanını yel alıyor

İçindeki b.k olsun

Parasını el alıyor

Bunu içen kahrolsun.

Osman Yayla Amca, Mustafa Kırtorun Amca’nın evinin kemer ocağını yapmaktadır. Yol kıyısı olduğu için seyre gelenler vardır. Öğle yemeği vakti de gelmiştir:

Eliniz bir şeye yakışmıyor

Başımda bari durman

Gidiniz şimdi burdan

İki turşu badicime sebep olman.

Hasan İsin’in Niyazi Usta Amca’nın düğününde konakta kemençeci Karaman’ın her kadehten sonra ağzına sarma atarlar. Karaman:

Ey kemençe kemençe

Tellerin ötmüyu mu

Sarma tutan eliniz

Hiç ete gitmiyu mu.

Atma türküsünü atar. Düğün başkanı kadınlar kemençe istiyu der. Karaman kalkar. Aklı konakta kalır. Çabuk konağa dönmek için, kadınlara horanda:

Elimdeki mısırı

Yiyip ısıramadım

Dapdaracuk yerlerde

Sizi kıstıramadım.

Der demez, kadınlar “ Allah bunu delirtmiş “ derler, horanı dağıtırlar. Karaman tekrar konağa gelir.

1944-45 yılları Görele Sağlık Ocağında ki sünnet töreninde Çürükeynesilliler kadınlı erkekli oynamaktadır. Akşamda yaklaşmıştır. Kemençeci Piçoğlu:

Eh artık yoruldunuz

Oynamayan kin güder

Çürükeynesilliler

Şimdi müsade eder.

Atma türküsünü atar. Bir kızımız horanı bırakmaz.

Akşam namazı oldu

Tavuk dalına tüner

Kara gözlüce gene

Şehirli bize güler.

Atma türküsüyle kızımız horanı bırakır.

Ayşe Yayla yengemizden derlediğim atma türküler:

Ayağım yalınayak

Kardan gelirim kardan

Ver baba bedelini

Ayırma beni yardan

Çarşıya gideceğim

Tuzum tükendi tuzum

Hani yarin derlerse

Beni salıget kuzum

Ayağımda takunya

Gel atlıya atlıya

Babam beni verecek

Boynu kıravatlıya

Al ipeği bükerim

Yara gömlek dikerim

Yar evlenmiş işittim

Darılırda sökerim

Kaleden atladın mı

Fistanı topladın mı

Oğlan derki yatalım

Gız derki patladın mı

Bir köylümüze yıllar önceki gördüğü bir mahkemeden 700 tl para cezası gelir. Parayı ya yarın ödeyecek ya da 5 gün Giresun cezaevinde yatacaktır. Kolluk kuvvetleri bir gün önceden gözetime alırlar.  Annesine telefon açar. “Beni ceza evine gönderecekler” der. Anne heyecanlanır. “Ne oldu oğlum?”  “Beni muhtar şikayet etti.” “Eğer 700 lira gönderirsen, ceza evine gitmeden kurtulacağım, yoksa” “ Oğlum yanında kim var” “Mahmut var”, “ Gönder Mahmut’u göndereyim.” Mahmut gelir, parayı alır götürürken, Yengemiz:

Darı soyarım darı

Darılttım kafadarı

Oğlumdan ne istiyu

Sağlık Köyü muhtarı.

Atma türküsüyle, muhtarın sebep olduğu sandığı kesesinden çıkardığı parasına yanar.

Sariye Günay yengemin yakınları her pazartesi günü akşamı bizim köye gelir. Bir gece kalırlar Salı günü çarşıya giderlerdi. Kaynana Arzu Gızı Hanife Halam bu geliş gidişleri:

Boğalılardan bıktım

Allahım sen yardım et

Oğul Haşimim oğul

Aklını kumanda et.

Atma türküsüyle dile getirirdi. Ayşe Ergin Yengemizi, Mehmet Yayla amcaya istemektedirler. Arzu Ahmet Amcam kız isteyicidir. Gide gele söz kesilir. Ayşe Yengemiz türkü söyler, küçük Hava da aklında tuttuğu türküleri ola orta söylerken baba Ahmet Ergin Amca da duyar :

Suları berrak gene

Dere akıyu dere

Başımı bağladılar

İstemediğim yere.

Sırtım ıslandı sırtım

Aba giyerim aba

En hayırsız evladın

Ben imişime baba.

Elimde girebiyle

Çınar budarım çınar

U benim emsalim mi

Allah adamı gınar.Ve üzülür… Çürükeynesil Tarihçiğinden alıntıdır. Çürükeynesil Coğrafyası bir kültür deryasıdır.